Resmi İşlemler

Engelli Hakları Nelerdir?

Engelli birey hakları toplum içerisinde diğer bireyler tarafından ayrımcılık yapılmaması adına, eşit olunması amacı ile konulan genel kurallardır. Engeli olan bireyler, toplum içerisinde günlük yaşadıkları sorunları yaşamaması için, okul sistemine katılmaları için, topluluk içerisinde rahat hareket etmeleri adına verilen haklardır. Oy kullanma, spor, kültürel faaliyetler için gerekli olan sağlıklı bireylerle eşit hakların tanınması adına verilmektedir. Engelli bireyler genel olarak, toplumsal bir çok konuda ayrımcılığa uğramaktadır ve bu ayrımcılığa uğramamaları adına insani haklarını güvence altına almak adına engelli hakları verilmektedir. Engelli hakları, bütün engeli bireylerin herkesle eşit standart haklara sahip olması için insan hakları sözleşmesi tarafından güvence altına alınmaktadır.

Engelli hakları

Engellilere Kamusal Alanda İndirim Nasıl Yapılmaktadır?

Engelli kişilere kamusal alanlarda verilen iskonto arasına en önemli olanı elektrik indirimidir; özellikle dar gelirli ailede yaşayan engelli vatandaşlar için ihtiyaç sahipliği belgesi olmak şartı ile elektrikte indirim uygulanmaktadır. Engelli vatandaşlar veya aile bireyleri kişinin kimlik belgesi ve elektrik faturası ile PTT şubelerine başvuruda bulundukları takdirde elektrik indirimi alma hakkına sahip olmaktadır. Elektrik tüketim desteği koşulları şu şekildedir;

  • Geçerli kimlik belgesi veya ehliyetle başvuru yapılması gerekmektedir.
  • Muhtarlık tarafından verilen muhtaçlık belgesi ile başvuruda bulunulması gerekmektedir, muhtaçlık belgesi olmayan kişiler muhtarlıklarına başvuruda bulunarak muhtaçlık belgesi alabilmektedir.
  • Elektrik desteğine uygun görülen kişilerin, faturalarından destek tutarı düşürülerek indirim uygulanacaktır.
  • Geçmiş faturalarını ödeyemeyen kişiler için, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı 3 aylık faturalar üzerinden indirim veya ödeme yapacaktır.
  • Destek içerisine kabul edilen ailelerde, 2 kişi yaşıyor ise aylık 75 kilovatsaat indirim yapılacaktır, 3 kişilik evlerde aylık 100 kilovatsaat, 4 kişilik evlerde yaşayan ailelere 125 kilovatsaat, beş kişi ve üzerinde yaşayan ailelerin evlerinde aylık 150 kilovatsaat indirim uygulanacaktır.
  • Engelli bireylere verilen diğer bir kamusal yardım ise su indirimidir, belediyeler normalde standart olarak %30 indirim uygulamaktadır. Ankara bölgesinde yaşayan engelli vatandaşlar %50 oranında su indiriminden yararlanabileceklerdir, Digitürk, Türk Telekom ve TTNET gibi yerler ise engelli vatandaşlar için indirim uygulamaktadır, indirimler ise şu şekildedir;
  • Digitürk engelli vatandaşlarda fatura bedelinde %50 indirim uygulamaktadır.
  • Türk Telekom engelli vatandaşlara özel sosyal tarifeler düzenlemektedir. Sosyal tarifelere başvuruda bulunmak için engelli raporu ve kimlik belgesi istenmektedir engelli bireyler veya yasal vasileri başvuruda bulunabilmektedir.
  • TTNET üzerinden engelli vatandaşlar indirim alabilmektedir, TTNET’in engelli vatandaşlar için uyguladığı indirim fatura üzerinden %25’tir, yapılan indirimde bir yaş sınırı bulunmamaktadır TTNET dışında indirim uygulayan diğer internet şirketleri Uydunet ve Turkcell’dir.

Engellilere Ulaşım Alanında İndirim

Engelli bireylere şehir içi ulaşımda indirim yapılmaktadır, belediye otobüsleri, metro, metrobüs, TCCD ve Deniz Yolları gibi şehir içi seferlerin hepsi engelli bireylere ve refakatçilerine ücretsiz olarak ulaşım hizmeti imkanı verilmektedir, ücretsiz olarak veya indirimli olarak toplu taşımalardan yararlanmak istiyor iseniz, ağır engelli ibreli rapor almanız gerekmektedir, indirimli yararlanmak için ise engellilik yüzdesinin belirtildiği engellilik raporuna sahip olunması gerekmektedir. Toplu taşımalardan ücretsiz yararlanmak için gerekli olan koşullar şu şekildedir;

  • TCCD ve Deniz yollarına ait şehir dışı seferlerinden faydalanmak isteyen kişiler ağır engelli raporu ile yolculuk yapabilmektedir, ağır engelli raporu alan bir kişi ile birlikte refakatçisi ücretsiz yolculuk yapma hakkına sahip olmaktadır diğer ücretsiz seyahat hakkı için engelli kimlik kartı ile de seyahat edilebilmektedir, engelli kimlik kartını Sosyal Hizmetler İl Müdürlüklerinden alabilirsiniz.
  • Şehirler arası otobüslerde indirim almak isteyen kişiler için verilen indirim oranı %30’dür, şehirler arası otobüslerde refakatçi indirimi bulunmamaktadır. Engelli bireyler için indirim yapmayan otobüs firmaları hakkında şikayette bulunulabilir ve bu şikayetler Ulaştırma Bakanlığına iletilmektedir. Alınan bilet ve engelli kartı ile birilikte fotokopi çektirerek BİMER’e şikayette bulunabilirsiniz. Otobüste engelli kontenjanı bulunmamaktadır, bir otobüste tüm koltuklarda engelli vatandaşlar oturabilir herhangi bir kontenjan sayısı bulunmamaktadır. %40 oranında engeli bulunan kişiler için bilet ücreti %30 olarak düşürülmek zorundadır.

Engellilere yolculukta iskonto yapan diğer bir kurum ise THY’dir. THY’nin engelli hakları üzerine yaptığı indirim ise şu şekildedir;

  • THY uçak bileti alan bütün engelli vatandaşlar %25 indirim almaktadır. Ekonomik bilet ve internet üzerinden bilet alan engelli vatandaşlar bu indirimden yararlanamamaktadır.
  • Tekerlekli sandalye kullanan veya görme, işitme engeli bulunan kişiler THY üzerinden tek başına seyahat edememektedir, bu kişilerin bilet alırken yanında mutlaka bir refakatçisi de bilet almak ve yolculuk yapmak zorundadır.

Engellilere Araç Alımlarında İndirim

Engelli araç alımlarında indirim

Engelli kişiler taşıt alımlarında indirim yapılmaktadır, engelli bireyler ÖTV ve MTV’den muaf olarak taşıt alımı yapabilmektedir. %90 ve üzeri engeli bulunan kişiler ÖTV ve MTV vergilerini vermemektedir; bu vergilerden muaf tutularak sıfır araç alma haklarına sahiptir. Engelli birey H sınıfı ehliyet sahibi olduğu takdirde; kurul tarafından özel donanımlı araç kullanabilir raporu almak zorundadır. Rapor alındığı zaman kişinin engelline bakılmaksızın araç satımı yapılmaktadır. %90 engelli bulunan vatandaşların birinci derece yakını tarafından kullanılması için, engelli olan kişinin fiziksel engelli olması şartı halinde yurt dışından araç getirme hakkına sahip olmaktadır. MTV muafiyetinden yararlanmak için gerekli koşullar şu şekildedir;

  • MTV muafiyetine sahip olmak için engelli kişinin araç alırken Vergi Dairesine başvuruda bulunması gerekmektedir. Vergi dairesine başvuruda bulunulmadığı durumlarda araca vergi istenmektedir.
  • Engelli bireyler, araç ruhsatı ve engelli raporu, nüfus cüzdanı ile birlikte Vergi Dairesine başvuruda bulunabilmektedir veya mevcut olan borcunu iptal ettirebilmektedir.

Engelli bireyler için park yerleri ise şu şekildedir;

  • ÖTV indirimi ile alınan araç sahibi olunması şartı ile engelli bireyler, engelli araç park yerine araçlarını park edebilirler.
  • Otoban üzerinde on beş dakika kadar araçlarını yol kenarına çekebilirler.
  • Hava alanlarındaki otoparklardan ücretsiz olarak faydalanabilmektedirler.
  • Engelli bireyler, belediyeye başvurarak evlerinin önüne engelli araç park yeri yaptırabilirler.
  • Araç muayene sırasında engelli kişilere öncelik verilmektedir.

Engelli Ebeveyn Hakkı Nedir?

Engelli anne, baba hakkı şu şekildedir;

  • Engelli çocuğu olan anne ve babaların gerek kamu, gerekse özel sektör veya serbest meslek erbapları olmaları fark etmeksizin gelir vergisi indiriminden yararlanmaktadır. Engel oranı değişikliğinde bağlı olanan vergi dairesine beyanda bulunulması gerekmektedir. Süreli rapor verildiği takdirde her rapor değişim döneminde bildirimde bulunulmalıdır. Emekli olan kişiler, vergi indiriminden yararlanamamaktadır.
  • Devlet kurumlarında çalışan anne ve babanın engelli çocuğu var ise nöbetlerden ve fazla mesailerden muaf olabilmektedirler. Ayrıca engelli çocuğun bakıma muhtacı var ise çalışan kişilere günlük bakım izni verilmektedir.
  • Engelli çocuğu bulunan annelere eğer çocuğu sürekli bakıma muhtaç ise çalışan anne engelli çocuğunun muhtaçlığını belirterek erken emekli olma hakkına sahip olmaktadır, kalan prim gün süresinden düşürülerek anne erken emekli olmaktadır. Erken emekli olacak olan annelerin çocuklarının raporunda ağır engelli ibresi bulunması gerekmektedir.
  • Engelli bireylerin ailelerine verilen diğer bir hak ise refakat iznidir. Memurun bakmakla yükümlü veya bakmadığı zaman hayatı tehlikeye girecek birinci derece yakını var ise bu kişilerin engelli raporu veya kaza ve benzeri durumlar geçirdiğine dair sağlık raporları ile birlikte refakat iznine çıkılabilir, bu izin üç aya kadar verilebilinmektedir; izin tarihi raporun çıktığı gün başlatılmaktadır. Askeri personeller için ise bu izin 3 ay olarak verilmektedir ve izin devamında bakım süresine devam edilmesi gerekir ise 6 ay aylıksız izin alına bilinmektedir.
  • Engelli yakını olan çalışanlar, çalıştıkları yerdeki amirlerinin veya müdürlerinin inisiyatifi ile birlikte yıllık ve mazeret izinlerini parçalara bölebilir ve diledikleri tarihte izne çıkabilmektedirler.

Engelli Çalışan Hakları Nelerdir?

Engelli kadrosu ile işe giren kişiler, işe başladığı tarihten itibaren engelli olan memurlarla aynı haklara sahiptirler, engelli işçilerin hakları ise şu şekildedir;

  • İşe giren engelli bireyler %60 ve üzeri engel oranına sahip olan kişiler malulen emekli olamamaktadır, işe girdikten sonra engellilik durumuna giren kişiler %60 ve üzerinde iş gücü kaybederler ise malulen emeklilik hakkına sahip olabilmektedirler.
  • Malulen emekli olunabilmesi için en az 10 yıl sigortalı çalışılmış olarak olunması gerekmektedir.
  • Başkasının bakımına muhtaç hale gelen kişilerde ise çalışma süresi aranmaksızın malulen emeklilik yapılmaktadır.
  • İşe girdikten sonra engellilik durumu yaşayan kişiler ve doğuştan engelli olan kişiler, engellilik raporlarını SGK’ya beyan ettikleri zaman malulen emekli olma hakkını kazanırlar.
  • TSK üzerinden malulen emekli olmak isteyen kişilerin engellilik oranları %60 ve üzerinde olması gerekmektedir; %60’ın altında olan kişiler TSK üzerinden emekli olamamaktadır. Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliğine göre değerlendirilen ve engellilik raporu alan kişiler malulen emekli olabilmektedir.
  • 50 kişi ve üzeri çalışanı olan iş yerlerinin en %4 engelli personel çalıştırması zorunludur.
  • Engelli hakları gereğince %40 ve üzeri engelli olan kişiler gelir vergi indiriminden yararlanmaktadır, engelli raporu ve çalışma belgesi olan kişiler vergi dairesine başvurarak vergi indiriminde yararlanabilmektedir.

Engellilere Verilen Sosyal Yardım Hakkı

Engelli bireylere verilen sosyal destek hakları şu şekildedir;

  • Engelli bireylere bakım aylığı verilmektedir, aylık verilen bakım aylığı ücreti 1305 TL’dir.
  • %40 ile %60 arasında engeli bulunan engelli bireylere verilen aylık ücret 480 TL’dir.
  • %70 üstü engeli bulunan kişilere 720 TL’dir, bakım maaşı bağlanması için kişi başı düşen gelirin 1219 TL olması gerekmektedir.
  • 18 yaş ve üstü engelli olan kişilere verilen maaş ise engellilik oranı %40 ve üzeri olan kişilerin belirlenen koşulları taşıması şartı ile verilen maaş asgari ücretin en az üçte biri olmaktadır. 18 yaş ve üstü engellilik maaşı engellilik durumuna göre değişiklik gösterebilmektedir.

Engellilerin Özel Eğitim Hakları Nelerdir?

Engeli kişilerin özel eğitim hakları engellilik durumuna göre değişiklik gösterebilmektedir. Engelli hakları başında yer alan eğitim hakkının verilmesi için engelli çocuğun engel oranının en az %20 olması gerekmektedir. Engellilik durumu olan çocukların yolculuk sırasında zorluk yaşamaması adına, özel taşıma hizmeti de verilmektedir. Üniversiteye gidecek olan engelli hakları ise şu şekildedir;

  • Üniversite sınavından en az 100 puan almaları gerekmektedir.
  • Üniversite sınavına giren engelli öğrencilere, yerleştirme döneminde ek puan verilebilmektedir.
  • Üniversiteye gidecek olan engelli öğrencilere yurtlarda öncelik tanınmaktadır.
  • Özel üniversiteye gidecek olan engelli öğrencilere, okul tarafından indirim uygulanmaktadır.
  • Açık öğretim üzerinden okuyacak olan engelli öğrencilerden, açık fakülte ücreti alınmamaktadır.

Engelli Raporu Alımı

Engelli Hakları Nelerdir?

Engelli Raporu İle Araç Alımı

Engelli Maaşı Alma Şartları Nelerdir?

Engelliler Erken Emekli Olabilirler Mi?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir